Die Podcast Over Stoicisme

Wanneer is je vakantie eigenlijk zinvol? Waarom lijken we niet stil te kunnen zitten als we zeg zijn? Moet je wel naar een plek gaan met allemaal nieuwe dingen om te zien, als dat betekent dat je vervolgens weer de hele tijd druk bent? En voor wie doe het eigenlijk: voor jezelf, of voor het verhaal?

Luister jij maar even mee. 

Hoe pas je mentale gezondheid toe op ‘stoornissen’ als ADHD, depressie, en eventuele ziektes? Uit ervaring en uit boeken weten we hier wel op te reageren (zonder iemand van advies te willen voorzien; we spreken op persoonlijke noot).

Let op: we gebruiken het woord ‘pathalogiseren’ net onjuist wanneer we bedoelen dat iemand samenvalt met diens ziekte, in plaats van leven mét een ziekte. 

Oikeiôsis. Zoiets als: iets je eigen maken. Of: vereenzelvigen. Of: Toe-eigening. Of: Vertrouwd maken. Of: affiniteit. En nog veel meer synoniemen die niet helemaal recht doen aan de term 'Oikeiôsis'.

Wat wordt er met dit stoïcijnse principe bedoeld? Zeno schijnt het al gehanteerd te hebben, en een paar eeuwen later is het zelfs in een schema vertoond. 
Hoe we omgaan met 'wat ons toebehoort' en wat niet, maar ook, hoe we 'elke cirkel die ons toebehoort' moeten behandelen als 'de cirkel daaronder'. Wat betekent dit allemaal??? Wij proberen het uit te leggen. 

Wat is haat, volgens de oude stoïcijnen? En hoe zeiden ze dat je daarmee om moet gaan? En minstens zo belangrijk: hoe passen we die kennis toe op nu?
We toetsen het op de berichten die we zelf hebben ontvangen.

En een poging in te vullen hoe het stoïcisme hiermee te rijmen valt. Echte bronnen zijn er namelijk niet over te vinden, maar wel over het gedrag dat ermee gepaard gaat.
Dit is geen advies, geen voorschrift - niet eens een waarheid. Gewoon een poging in te schatten hoe deze filosofie samengaat met deze 'drift'. 

Wat denk jij?

Ursala von der Leyen riep Europa op tot iets meer stoïcisme. Hoe bedoelde ze dat? En hoe zou de wereld eruit zien als er iets meer stoïcijnse lessen en oefeningen werden toegepast in de (wereld)politiek?
Wij hebben daar wel een idee over. En jij?

Een luisteraarsvraag: of het nou om de winst of om het proces gaat even in het midden gelaten; hoe ga je ermee om als er wordt valsgespeeld?

We doken oude en nieuwe voorbeelden in, behandelden de nieuwe term Ataraxia/ataraxie, en probeerden metaforen van toen in het nu te trekken.

Hoe denk jij erover?

Stoïcisme staat bol van Memento Mori, en de dood als urgentieverklaring voor het leven. Maar wat nu als we dat eens omdraaien? 
Op basis van een cartoon kwam Jesse met een nieuw idee: Memento Vivere!

In een interview wordt 'most decorated freestyle skier' Eileen Gu gevraagd of ze zich voorbereidt op haar interviews, omdat ze altijd zulke doordachte antwoorden geeft. Haar reactie op deze vraag is exemplarisch voor waar deze vraag vandaan komt, en een van de interessantere sportinterviews ooit. 
Over hoe je je eigen wereld kunt scheppen, je jongere zelf trots kunt maken, en in 100 dagen twee keer jezelf kunt zijn. En over haar moeder en oma.
En meer!

Tsja, hoe noem je een aflevering die overal over gaat? Misschien wel een 'alles-bagel'!
We spraken met een Islamitische jongen, en zagen overeenkomsten in (veel) religie met het Stoïcisme - maar ook slaan we een wat meer nihilistische kant op, en vergelijken mens met een dom dier. Hear for yourself!

We kregen de vraag hoe het Stoïcisme zich eigenlijk verhoudt tot de liefde? Een vraag die we eigenlijk sowieso weinig horen in de filosofie. En hebben wij daar eigenlijk wel een antwoord op? Ontdek het in 25 minuten!

Stel je voor dat je nog een maand te leven hebt. Wat zou je dan met die resterende tijd doen? Een heel goed boek schrijven? Iedereen langsgaan om te vertellen dat je van ze houdt? Een wereldreis maken? Het beste uit jezelf halen?
En vanzelfsprekend de vervolgvraag: waarom zou je dat niet nu alvast doen? Ben je aan het wachten tot je er klaar voor bent? Tot de omstandigheden perfect zijn? Dat gaat niet gebeuren. Of wel, maar wie weet wanneer. In de tussentijd kun je nog duizend keer worden aangereden of ongeneeslijk ziek raken. En dan ben je te laat. Memento mori. 

Marcus Aurelius schreef: focus je niet op de uitkomst.
Maar is de uitkomst niet automatisch de motivatie voor het proces?
Jesse breekt zijn hoofd en speelt zowel advocaat van de duivel als van Marcus. Joost schiet op zijn gedachtegangen, en het resultaat (of het proces?) is een humoristische aflevering over de weg en het doel, over het proces en de uitkomst. 

Eigenlijk behandelen we deze aflevering twee vragen: waarin vind je nu echte vrijheid (in niets najagen?), en: moet je wel écht alleen in het nu leven? (En is dat dan vrijheid?)
De stoïcijnen lijken er misschien wel tegenstrijdige dingen over te zeggen.

Het is een wat complexere aflevering over betekenisgeving, vrijheid, het 'nu', en hoe daarin te streven naar het juiste. Wat denk jij?

Marcus Aurelius begon zijn dagboek Overpeinzingen met het benoemen van al zijn leermeesters. Hij zou niet geworden zijn wie hij werd zonder de lessen van dit rijtje. Wie zouden er bij jou in het rijtje komen?
En: hoe roep je hen (of hun lessen) op als je de van hun geleerde eigenschappen weer even nodig hebt?

Terwijl de rapporten uitlekken waarin staat dat social media zowel verslavend als deprimerend werkt, en de wereld verhyperindividualiseert, staan we voor de vraag: hoe gaan we hiermee om?

Zowel jongeren onder de zestien als volwassenen lopen tegen deze vraag aan, dus hebben wij hem zo gesteld: hoe ga je als een stoïcijn om met social media? What Would Marcus Do?

We plakken nog eens de vier stoïcijnse waarden op het thema, en bespreken HOE je eigenlijk doorhebt dat je social media gebruik problematisch is. 
En hoe toets je escapisme?

Wat vind je stom aan het Stoïcisme? 
Wanneer paste je voor het laatst premeditatio malorum toe?

Joost bedacht dertien vragen over Het Stoïcisme om aan Jesse voor te leggen, en kwam slechts aan drie vragen toe. Ook leuk om zelf te beantwoorden! 

Dit gesprek mondt uit in ontboezemingen, gesprekken over premeditatio malorum, en de status quo van Stoïcisme in ons eigen leven en in de maatschappij. 

Sommigen hebben er het stoïcisme door ontdekt; sommigen hebben het erdoor verguisd: BROÏCISME.
Wat is het eigenlijk? En wat is de invloed ervan op het huidige stoïcisme?

We bespreken het zogenaamde broïcisme, $toïcisme, Davey van First Dates, Toxic Masculinity, Andrew Tate, Adolescence, Jocko Willink en meer. Luister nu!

Aan de Quest werd gevraagd hoe je meer discipline kunt krijgen. Wetenschappelijk antwoord hierop zat blijkbaar niet zozeer in doen waar je geen zin in hebt, maar voorkomen dat je voor de verkeerde dingen valt.

Jesse en Joost gingen in gesprek over Discipline (één van de kernwaarden van het Stoïcisme), en hoe ze denken het toe te passen en te vergroten.

Cynisme is, eigenlijk zoals Stoïcisme, in onze taal terecht gekomen als een woord met een betekenis die niet meer zoveel te maken heeft met de stroming. We duiken de stroming van het Cynisme in, maar ook de 'gewone' cynische houding. 
Hoe voorkom je in één van de twee te belanden als je het stoïcisme probeert te beoefenen?

Edith Eva Eger; ook wel bekend als het meisje dat voor Mengele danste, overleefde Auschwitz en werd therapeut. Over haar leven in beide situaties schreef ze De Keuze: een boek dat enige parallellen vertoont met De Zin van het Bestaan van Viktor Frankl.

In onze zoektocht naar Vrouwen in het Stoïcisme kwamen we Edith Eva Eger tegen, die - net als Frankl - het leven in een kamp meemaakte en beschreef. Aan de hand van haar ervaringen herschreef ze de therapie zoals 'ie was, en beschreef ook deze nieuwe toepassing in haar boek. 

Wat kunnen we hiervan leren? En wat heeft het te maken met het Stoïcisme? Hoe passen we de visie van Eger toe op ons eigen leven en lijden?

Je hoort het in aflevering twee van seizoen drie!

Zoals wel vaker neemt één van ons een verhaal mee om de ander mee te verrassen. Vandaag een gedicht, If, van schrijver Rudyard Kipling. 
Een gedicht met een zeer stoïcijnse toon, als wordt het niet benoemd of zo omschreven. 
Kipling is een strenge, maar vooral beheerste schrijver. Totdat Joost iets meer over deze schrijver onthult...

De filosoof en leraar Chrysippos, die zich naar verluidt zou hebben doodgelachen, is waarschijnlijk verantwoordelijk voor het feit dat wij het Stoïcisme nu nog kennen. 
Zijn open houding stond in schril contrast met die van Cleanthes, en maakte dat ook mensen buiten de school over de leer van de Stoa hoorden.

Wie was deze man? Waar was hij van overtuigd? En hoe verhoudt zijn filosofie zich tot die van zijn leraren? Je hoort het in deze aflevering!

De wereld staat op alle mogelijke manieren in de fik, en vanuit die ernst is juist het Stoïcisme de wereld in geroepen: hoe is tegenslag - naast onvermijdelijk - ook nuttig? Hoe scherp je je geest aan crises, hoe ga je ermee om, hoe reflecteer je erop, en hoe zorg je dat je nergens in doorslaat?

O.a. Seneca, Zeno, Alan Watts (en wij) hadden er ideeën over en delen die met je! Let wel: we geven verderop in de aflevering de disclaimer (weer) dat wij ook niet alle wijsheid in pacht hebben, maar slechts een ideeën en manieren.

Veel luisterplezier!

Zorgt filosofie voor de klas voor een zelfreflectieve en verder ontwikkelde generatie? En hoe pas je deze 'leren denken-strategie' toe in een onderwijssysteem dat is ingesteld op 'leren weten'?

Jesse en Joost bespreken dit aan de hand van een interview met Mark Tuitert in Juf & Meester. Aan bod komt onder meer de achtergrond van Joost in omgangskunde en de lessen van Jesse.

Word je geboren met een genetische moraliteit? Waarom hebben mensen een hekel aan de übermensch? Wat kun je leren van je oordeel over een ander? En wat hebben Viktor Frankl, Friedrich Nieszche en Marcus Aurelius met elkaar te maken? 
Je hoort het allemaal in DPOS aflevering 18, seizoen 2! 

Joost heeft gelezen over Aristo: één van de eerste volgelingen van Zeno (de oprichter van het Stoïcisme). Aristo hield ervan om te wroeten, dwars te liggen, te steken. Zei Zeno A, dan zei Aristo B, en ook met Cleanthes had hij geregeld aan de stok.
Maar wat ligt hier eigenlijk onder? Houdt zo'n Aristo ons eigenlijk niet gewoon scherp? En: zou je liever een handboek hebben waar voor élke situatie staat uitgelegd hoe je moet handelen, of heb je liever een kapstok van 10 regels, en zoek je de rest zelf wel uit?
Joost & Jesse gingen erover in gesprek.

In deze aflevering proberen we een soort beslisboom uit te leggen: hoe 'wat is en wat niet is' zich opsplitst in 'wat je kunt controleren en wat je niet kunt controleren'. En dat splitst zich dan weer in wat 'van jou is' en wat niet.
We gaan terug naar één van de kernen van het Stoïcisme.
We grijpen terug op de oude groten en de actualiteit.

Na een wervelende eerste aflevering over het werk van Etty Hillesum, waarin we nog maar net de oppervlakte hebben kunnen behandelen van haar diepgang, besloten we een tweede aflevering op te nemen.

Hoe zien we Jung, Nietzsche, Seneca, Frankl en de poëzie terug in haar werk? Welke parallellen weten we te trekken? Je hoort het in deze tweede aflevering van onze (voor ons) nieuwe heldin.

Etty Hillesum hield van 1941 tot en met 1943 een dagboek bij waarin zij, op filosofische, poëtische en stoïcijnse wijze het leven als jodin in Amsterdam beschrijft. En niet onbelangrijk: haar verhouding met S. (maar daarover in de aflevering meer.

Er valt zo ontzettend veel over Etty, haar leven en haar verhalen te vertellen, dat we hebben besloten (ten minste) twee afleveringen op te nemen.

Als je een blok marmer bent, dan doet het pijn om van jezelf een mooi beeld te maken. Maar hoe kom je erachter dat je een blok marmer bent? En wat was je dan daarvoor? En hoe moet dat beeld er dan eigenlijk uitzien?

We ontdekken een analogie, en filosoferen verder op de vorige aflevering en de daarin behandelde quote: man can not remake himself without suffering, for he is both the marble and the sculptor - Alexis Carrel.

Een quote van een omstreden man, een beeld van een een kunstenares, en een filosofische manier van zeggen: wie mooi wil zijn moet pijn lijden.
Welke les leren we uit 'Man can not remake himself without suffering for he is both the marble and the sculptor'? Hoe passen we die toe?
Joost en Jesse bespreken het verschil tussen actieve en passieve ontwikkeling, vertellen een hindoeïstische anekdote, en komen achter een lelijke waarheid.

Belangrijke context voor deze podcast! Zeno, een schipbreukeling van 262 voor Christus, wordt gezien als de grondlegger van het Stoïcisme. Wie was hij? Hoe kwam hij tot zijn inzichten? Wie hebben er in zijn voetsporen getreden, en in wiens voetsporen trad hijzelf?
In aflevering 11 van seizoen 2 bespreken we het allemaal!

Jesse beoefent sinds kort Brazilian Jiu Jitsu, en er zijn hem wat overeenkomsten opgevallen met het Stoïcisme. Maar ook: wat kun je uit deze sport halen om toe te passen in deze filosofie? En andersom: hoe pas je Stoïcisme toe in bjj?
Joost ondervraagt Jesse, en de antwoorden schetsen een beeld. Wat denk jij na het luisteren van S02E10?

Cleanthes: hij zou tien boeken hebben geschreven als leerling van Zeno, maar geen enkele hiervan is bewaard gebleven. Toch is er nog behoorlijk wat over hem bekend, en daarover vertellen we je alles.
Anekdotes, lessen, en zelfs poëzie! En hoe je van waterdragen twintig jaar jonger kan lijken.

Rechtvaardigheid: één van de vier stoïcijnse deugden.
Welke tools gebruiken wij zelf om ons in een woelige tijd als deze rechtvaardig en integer te blijven handelen? En hoe strookt dat eigenlijk met de bedoeling van het stoïcisme? Komt dat een beetje met elkaar overeen?

Joost en Jesse pakken het in elk geval allebei heel anders aan.

In deze aflevering (poging 2 daartoe) frissen we even ieders geheugen op over de inhoud van Stoïcisme; de vorm en inhoud van onze podcast - en wat het verschil nu eigenlijk is tussen een praktische filosofie en een zelfhulpboek. Maar die twee mogen misschien best een beetje overlappen.
Nieuwe luisteraar? Dan kun je prima bij deze aflevering beginnen.
Veteraan? Idem dito.

Tot de volgende keer!

In deze aflevering behandelen we de analogie van Cato de Jongere, die, volgens denieuwestoa.nl, ongeveer het volgende zei:

De boogschutter kan er alles aan doen om de actie tot het beste van zijn kunnen uit te voeren, maar vanaf het moment dat de pijl los komt van de boog kan de boogschutter niet bepalen of de pijl zijn doel raakt. Dit ligt buiten zijn controle. Het doelwit kan bewegen en de wind kan de koers van de pijl veranderen.

Jesse vertelt hoe hij dit recent heeft kunnen toepassen in zijn leven, en Joost vertelt hoe Stoïcisme voor hem heeft bijgedragen in het om kunnen gaan met tegenslag.

In deze aflevering wordt 'apatheia' besproken; blijkbaar iets anders dan apathie. Het verschil is dat bij apathie vaak van emotieloos wordt gesproken, terwijl met apatheia wordt bedoeld 'onberoerd door emoties'.
Of eigenlijk: onberoerd door 'passions'. Emoties, driften, lusten en gevoelens.
In een vergelijking met therapie proberen we uit te leggen hoe - wat ons betreft - emoties wel aanwezig mogen zijn, maar niet aan het roer van ons handelen mogen staan.

Hebben astrologie en stoïcisme met elkaar van doen? Gastspreker Sabine Metz is erg belezen in de materie en schijnt haar (maan)licht erover.
Wat denk jij ervan? Voor vragen kun je Sabine of ons altijd een berichtje sturen!

Eerder spraken we al over 'geluk lenen van morgen', zoals teveel drinken in de avond waardoor je in de ochtend de prijs moet betalen.
Ook hebben we het gehad over premeditatio malorum: je voorbereiden op mogelijk leed uit de toekomst. Een oefening die onder meer wordt beschreven in Drive van Mark Tuitert.
Maar kun je door een combinatie van deze twee misschien ook de toekomst verlichten? Zorgen dat je niet je geluk, maar juist je ongeluk van morgen leent - en daar morgen de prijs voor ontvangt? Jesse heeft een idee en legt het uit.

In een artikel in Trouw spreekt Floris Leest (Van der Pol) over zijn ervaringen - en breuk - met het stoïcisme. Zo zou je in het stoïcisme kunnen doorslaan, het je afgestompt laten maken, en zelfs in verband staan met zijn relatiebreuk!
Dat staat natuurlijk iedereen vrij, maar enkele beweringen uit dit artikel namen wij onder de loep, en gaven er onze beschouwingen bij.

Wat is gematigd leven? Hoe voorkom je dat je doorslaat in het stoïcisme? Dit zou je kunnen zien als een follow-up van de laatste aflevering van Seizoen 1!

Shownote/link: https://denieuwestoa.nl/misverstanden-stoicisme/

Onze eerste aflevering met een gastspreker!
Samen met architect Peter Groot ontdekken we de relaties tussen, en de lessen uit architectuur, stoïcisme en aikido.
En wat kunnen stoïcijnen in spé eigenlijk leren van architectuur? En andersom? Luister mee!

NB: Aan het einde van de aflevering bedoelde Peter te zeggen "Een specialist weet heel veel van weinig, en gaat meer en meer weten weten van minder tot hij alles weet van niets. Een generalist weet een beetje van veel en gaat minder weten van steeds meer tot hij niets weet van alles."

Een luisteraar vroeg zich af: hoe zorg ik dat de belangrijke eigenschap 'gematigdheid' niet doorslaat naar onverschilligheid?
Terug van weggeweest! DPOS lag er wegens omstandigheden even uit, maar komt weer volle bak op je radar. Luister mee!
Joost en Jesse gaan erover in gesprek vanuit persoonlijke ervaringen en hun opgedane kennis. Wat denk jij erover? En zou Doris hiermee geholpen zijn?

Daar zijn we weer! Deze keer gaat de aflevering over het lenen van morgen. Wat je vandaag doet, heeft invloed op morgen. Althans: je zou zomaar eens je energie of je geluk van morgen kunnen lenen vandaag. Dan kom je dat morgen tekort!

Over drank, Netflix slaap, sport, eten, en alle andere fronten waarop dit terugkomt. Er worden persoonlijke thema's gedeeld, besproken en hierop gereflecteerd! Meepraten? Check Instagram!

Daar zijn we weer! Terug van weggeweest. In deze aflevering behandelen we weer een luisteraarsvraag.
Ditmaal vraagt Hidde Koen zich af of de gevleugelde uitspraak: "hard voor weinig, nooit chagrijnig" wellicht stoïcijnse roots kan hebben. Wat wij hiervan denken? Hoe we hiermee omgaan? Alles is stoïcisme.

Zet de aflevering aan en kom erachter! 

In aflevering #26 behandelen de luisteraarsvraag van Michiel die zich afvraagt waar Memento Mori vandaan komt - daar die uitdrukking niet aan de stoïcijnen te linken lijkt.
We zochten het uit, en vanzelfsprekend ook wat deze uitdrukking volgens ons betekent. Anno nu én toen! Hoe is dat voor jou?

We beginnen deze aflevering met: 'het is nooit te laat voor een beetje bezinning', en daar nemen we je graag even in mee. Maar daar blijft deze aflevering niet bij!
Joost nam namelijk een uitspraak van onze vriend Aurelius mee. Geparafraseerd zegt hij dat wat echt mooi is (zoals waarheid en wetten?) niets nodig heeft. Wat betekent dat? Hoe vullen wij dat in - zeker anno nu?
Seneca zei eens: wat goed is heeft geen opsmuk nodig en komt vanzelf aan het licht. 
In combinatie met die wijsheid komen wij tot een heel andere conclusie dan gedacht. Heeft een karakter dat al mooi is geen bevestiging nodig? Heeft de waarheid nooit een masker op? Luister mee!

Je kon het natuurlijk al in de lange titel lezen, maar deze aflevering gaat onder meer over vriendschap, de les van Nietzsche (om je eigen overtuigingen te onderzoeken), en daarbovenop gooien we nog eens een soortement van stappenplan naar flexibiliteit, zelfonderzoek en ontwikkeling.
Poe!
Nou, als je daar niet warm van loopt, weten wij het ook niet. Ga het met ons aan! Zelf nog een brandende vraag? Stuur ons een bericht en wij gaan ermee aan de slag.

13 juni jongst leden werd Die Podcast Over Stoïcisme uitgenodigd om op het festival Stoicon-X te Gent een live podcastopname te houden.

In het tweede deel van deze aflevering, behandelen we vragen, stellingen en problemen uit het aanwezige publiek.
Thema's: traumarespons, amor fati, acceptatie, existentialisme, Sartre, en acceptatie, genot, hedonisme, en natuurlijk onze lolbroekerij tussendoor.

We vliegen de zaken aan in gesprek, en met de kennis die we tot nu toe hebben op gedaan over het stoïcisme.
Het eerste deel van deze opname (#23-1) is reeds gepubliceerd. Hierin beantwoorden we vragen van volgers en vaste luisteraars.

Heel leuk, heel grappig, heel verhelderend! Luister snel mee. 

x, DPOS