Twee twintigers uit Den Bosch en Rosmalen die begin jaren tachtig met een rolstoel en een zelfgemaakte hengel heiligenbeelden uit kerken vissen. Het klinkt als een sketch, maar het gebeurde echt, en de nieuwe podcast De Rolstoelrovers zoekt uit waarom. Nu ook de Vlaamse kranten het verhaal oppakken, is dit het moment om hem op te zetten.
Waar de podcast over gaat
De Rolstoelrovers is gemaakt door Marijn Lansbergen, in opdracht van AVROTROS en NPO Luister en geproduceerd door New Tree Media. Volgens de aankondiging van AVROTROS stalen de twee mannen anderhalf jaar lang beelden uit kerken in Nederland en België. Na hun arrestatie in 1982 vond de politie in een verborgen garagebox tientallen beelden terug, zorgvuldig gerestaureerd en uitgestald als in een privémuseum.
De werkwijze verklaart de titel. De ene zat in de rolstoel, de andere duwde, en in een tas aan de rolstoel zat een telescopische hengel met een lus waarmee ze de beelden van hun sokkel haalden. Het begon in januari 1981 in de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, waar drie beelden verdwenen. Daarna volgden onder meer kerken in Oostham, Hasselt en Sint-Truiden, meldt VRT NWS. In totaal ging het om ruim vijftig antieke kerkbeelden, vooral middeleeuwse heiligen.
Het Belgische hoofdstuk en de pastoor van Meeuwen
Op 4 oktober kwam Nieuwsblad met een detail dat je niet verzint. Volgens de krant liet de pastoor van Meeuwen de dieven zelf binnen in zijn kerk. Hoe dat precies ging, vertel ik hier bewust niet, want juist dat soort wendingen maakt de podcast de moeite waard. Wel opvallend is wat er daarna in Meeuwen gebeurde. De kerkfabriek haalde de originele beelden weg en zette er kopieën neer, schrijft VRT NWS.
Ook Oostham levert een mooi bijpersonage op. Daar speelt Raf Ensel een rol, die dezelfde beelden tijdens de Tweede Wereldoorlog al eens met een kruiwagen uit de kerk had gesmokkeld, om ze voor de Duitsers weg te houden. Dat zulke figuren in een verhaal over een kunstroof opduiken, zegt veel over hoe Lansbergen werkt. Hij is minder op zoek naar de daders dan naar de mensen eromheen.
Waarom je deze podcast opzet
De vraag wie het deed is al lang beantwoord. De daders, nu zestigers, verklaarden destijds dat ze uit verzamelwoede en uit liefde voor de schoonheid van de beelden handelden. Er werd niets doorverkocht. Lansbergen neemt dat verhaal niet zomaar over. Hij spreekt met de agent die de zaak oploste, een museumconservator en internationale kunsthandelaren, en duikt in krantenarchieven uit 1982. Die kernvraag, was het echt alleen verzamelwoede, houdt de serie spannend.
Wat mij betreft is dit het soort true crime waar ik graag naar luister. Geen bloed, geen slachtoffers die opnieuw worden opengereten, maar een raadsel over mensen en hun obsessies. Wie houdt van de rustige onderzoekspodcasts uit ons overzicht van de beste true crime- en misdaadpodcasts, zit hier goed. En heb je meer met erfgoed en het verleden, dan past hij net zo goed tussen de beste geschiedenispodcasts.
Zo luister je De Rolstoelrovers
De serie telt zes afleveringen. In de app van NPO Luister staan ze sinds 21 september allemaal klaar, dus daar kun je in een keer doorluisteren. Op Spotify en Apple Podcasts verschijnen ze gefaseerd. Aflevering 5 komt daar op 5 oktober uit, de slotaflevering volgt op 12 oktober. Luister je liever wekelijks mee, dan heb je dus nog precies een week spanning voor de finale.
