De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels zo lang dat het nieuws erover makkelijk langs je heen gaat. Podcasts doen iets wat een journaal niet kan. Ze nemen de tijd, ze laten mensen uitpraten en ze komen dichter bij het front dan een nieuwsitem van twee minuten. De Standaard zette deze week de beste podcasts van het moment over activisme en journalistiek aan het front op een rij. Ik heb gekeken wat je in het Nederlands kunt horen, en wat elke podcast je laat zien.
Dichter aan het front
Dit is voor mij de meest bijzondere podcast over de oorlog. Michiel Driebergen, Edwin Koopman en Kateryna Shutalova maakten voor Bureau Buitenland van de VPRO een verhalende reeks van vier delen over Oekraïense soldaten die gedichten schrijven. Het idee klinkt misschien zacht, maar het is het tegendeel. Via de poëzie hoor je wat de oorlog met mensen doet, hoe ze proberen mens te blijven in een loopgraaf en waarom ze juist daar woorden zoeken. Je vindt de podcast bij NPO Radio 1 en in de gewone podcastapps.
Stad in oorlog
Van hetzelfde team komt Stad in oorlog, eveneens een reeks van vier delen. Driebergen volgde Charkiv tijdens het eerste oorlogsjaar, een stad op een paar tientallen kilometers van de Russische grens die maandenlang onder vuur lag. Wie Dichter aan het front goed vindt, kan hier verder. Het is ouder materiaal, maar juist daardoor zie je hoe lang deze oorlog al het dagelijks leven bepaalt.
Oekraïne. De oorlog door hun ogen
Roelof Hemmen praat in deze podcast met mensen die de oorlog niet van een afstand volgen. Soldaten, hulpverleners, verslaggevers en betrokken burgers vertellen wat ze meemaken, aan het front, erachter en in hun eigen leven. Er zit bewust geen politieke analyse of statistiek in. De afleveringen duren rond het halfuur en zijn daardoor goed te behappen. Hemmen ken je misschien als de stem van Redders op Zee, en hij heeft dezelfde rustige manier van vragen stellen die mensen aan het praten krijgt.
Station Kyiv
Wil je naast de persoonlijke verhalen ook begrijpen wat er politiek gebeurt, dan is Station Kyiv van kennisplatform RAAM en Haagsch College een goede aanvulling. Thomas van Zijl presenteert, Ruslandkenner Hubert Smeets is vaste gast, en correspondent Chris Colijn praat vanuit Kyiv mee. De podcast verschijnt sinds april 2025 maandelijks en kijkt breder dan Oekraïne alleen, met aandacht voor Rusland, Moldavië en Belarus. Minder dichtbij het front dan de andere podcasts, maar wel nuttig om te snappen waar de verhalen uit de loopgraaf in passen.
Europa Draait Door
In deze NPO-podcast bespreken Arend Jan Boekestijn en Tim de Wit wat het continent bindt en verdeelt. De oorlog komt geregeld terug. In een aflevering uit 2026 sprak Guardian-journalist Pjotr Sauer over de stand van de oorlog vier jaar na de invasie. Dat is analyse en geen reportage, maar het geeft je de context die de verhalende podcasts bewust weglaten. Meer van dat soort gesprekken vind je in ons overzicht van politieke podcasts.
Welke past bij jou?
Dat hangt af van wat je zoekt. Wil je weten hoe het is om daar te zijn, begin dan met Dichter aan het front of met de gesprekken van Roelof Hemmen. Wil je weten waarom het gebeurt en hoe het verder kan gaan, dan zijn Station Kyiv en Europa Draait Door beter. Mijn advies is om er van elk soort één te kiezen. De persoonlijke verhalen maken de analyses menselijker, en de analyses voorkomen dat je bij de persoonlijke verhalen alleen maar machteloos achterblijft.
