Argos Series

#3. De wijk Ondiep verpaupert wanneer de metaalindustrie vertrekt. Een arbeiderswijk zonder werk: dat is geen goede combinatie. Maar als de economie weer aantrekt, wordt de volkswijk vlak bij het centrum ineens aantrekkelijk. Een deel van de wijk wordt gesloopt en veel sociale huurwoningen maken plaats voor koopwoningen. De bewoners mogen meepraten. Maar wie bepaalt uiteindelijk de toekomst van Ondiep?

#2. Ondiep heeft een rijke geschiedenis, maar niet alles daaraan is mooi. Meer dan honderd jaar geleden werden in de wijk plekken gebouwd waar ‘onmaatschappelijke’ en ‘asociale’ Utrechters werden ondergebracht. Met de beste bedoelingen moesten zij daar worden opgevoed tot nette burgers. Wat zijn daarvan tot op de dag van vandaag de gevolgen?

#1. In de Utrechtse volkswijk Ondiep staan vier gloednieuwe appartementencomplexen. Met zonnepanelen, een buurthuisje en lage huren vormen ze het droomkasteel van progressief Nederland. De complexen zijn het sluitstuk van een jarenlange vernieuwing van de wijk. Maar profiteren de oorspronkelijke Ondiepers daar eigenlijk wel van?

Al meer dan honderd jaar proberen bestuurders de Utrechtse volksbuurt Ondiep te "verheffen". Aan de hand van ontmoetingen met buurtbewoners maakt podcastmaker Hansje van de Beek in deze zesdelige podcastserie de balans op. Hoeveel goede bedoelingen kan de Utrechtse volkswijk aan?

___

Podcastmaker: Hansje van de Beek
Audiodesign: Wederik de Backer
Adviezen: Sara de Monchy
Eindredactie: Jacco Versluis
Artwork: Rob en Robin
Online redactie: Katinka van de Wall 
Productie: Alex Heringa en Barbara Schreuders
Communicatie-medewerker: Sven Adamson

#4. Terwijl Europa werkt aan militaire onafhankelijkheid, kiest de Nederlandse luchtmacht opnieuw voor Amerikaanse defensietechnologie. Onbemenste gevechtsvliegtuigen, ontwikkeld door Amerikaanse techbedrijven, moeten de F-35 gaan ondersteunen.  

Maar wat betekent zo'n samenwerking voor onze politieke onafhankelijkheid op de langere termijn? Komen we zo ooit onder Trumps vleugels vandaan? 
__ 
Je luistert naar de podcastversie van de NPO Start-serie F-35: Onder Trumps vleugels. Wil je het liever met beeld zien? Zoek het daar dan op. 

#3. Sinds de herverkiezing van Donald Trump rijst meer dan ooit de vraag of onze afhankelijkheid van Amerikaanse wapensystemen niet te groot is. Met zijn harde taal richting Europa en toenadering tot de Russische president Poetin staat het bondgenootschap onder druk. Al helemaal sinds de Amerikaanse inval in Venezuela nemen de Europese zorgen over een mogelijk conflict over Groenland toe. Kunnen wij nog wel rekenen op de Verenigde Staten?  

Wat gebeurt er met de F-35’s als we die willen inzetten voor een actie waar de Amerikaanse president het niet mee eens is? Heeft Trump een ‘kill switch’ waarmee de F-35’s dan onbruikbaar worden? 
__ 
Je luistert naar de podcastversie van de NPO Start-serie F-35: Onder Trumps vleugels. Wil je het liever met beeld zien? Zoek het daar dan op.  

#2. Terwijl de Nederlandse regering vol inzet op een megadeal met de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed Martin, probeerden Europese fabrikanten nog een voet tussen de deur te krijgen. Waarom werden Europese alternatieven aan de kant geschoven? Toen de kosten sterk opliepen, dreigde een Kamermeerderheid de aanschaf van de JSF nog tegen te houden. Maar de Nederlandse regering wilde bondgenoot Amerika niet tegen de schenen schoppen en tekende voor een langdurige afhankelijkheid van de VS.  
__ 
Je luistert naar de podcastversie van de NPO Start-serie F-35: Onder Trumps vleugels. Wil je het liever met beeld zien? Zoek het daar dan op. 

#1. Toen eind jaren ‘90 gezocht werd naar een vervanger van onze F-16's, keek de Nederlandse luchtmacht al snel naar onze trouwe bondgenoot Amerika. Samen zouden we het meest geavanceerde gevechtsvliegtuig ooit kunnen gaan bouwen: de Joint Strike Fighter. Een unieke kans, die bovendien de redding zou betekenen voor de Nederlandse vliegtuigfabrikant Fokker.  

Na lang politiek gesteggel zet premier Kok in 2002 zijn handtekening. Maar er waren toen ook twijfels over de afhankelijkheid van Amerika. Waarom werd daar niet naar geluisterd? 
__ 
Je luistert naar de podcastversie van de NPO Start-serie F-35: Onder Trumps vleugels. Wil je het liever met beeld zien? Zoek het daar dan op.  

Wat gebeurt er als de Amerikanen definitief niet meer aan onze kant staan – als Trump bijvoorbeeld besluit Groenland binnen te vallen? Kunnen we onze F-35 gevechtsvliegtuigen dan nog wel gebruiken? Blijven die doen wat wij willen? 

Argos onderzoekt in de vierdelige serie 'F-35: Onder Trumps vleugels' hoe kwetsbaar we zijn op het gebied van defensie. Samen met militairen, politici en defensie-experts blikt presentator Eric Arends terug op het roerige proces rondom onze duurste defensie-aankoop ooit, en onderzoekt hij hoe afhankelijk we zijn van Amerika bij de inzet van de F-35 in oorlogssituaties.  
__

Je luistert naar de podcastversie van de NPO Start-serie F-35: Onder Trumps vleugels. Wil je het liever met beeld zien? Zoek het daar dan op.  
 __

Regie: Saskia Adriaens   
Research: Pamela Kalkman, Saskia Adriaens en Eric Arends 
Eindredactie: Nikki van der Westen en Martijn Kieft 
Productie: Sharon de Vries, Nicoline Tania en Alex Heringa 
Montage podcast: Camille Schaepman en Wederik De Backer 
Montage tv-serie: Lennart Reijnders en Robert Geel 
Marketing en communicatie: Sven Adamson en Suzanne van Remmen 

Veel promotie van borstvoeding gebeurt impliciet, maar er blijkt ook een professionele lobby te bestaan. De onafhankelijke voedselwaakhond FoodWatch speelde daarin lange tijd een opvallende rol. Tot de directeur tot inkeer kwam. Ook blijken achter de zachte handen van de kraamverzorgenden harde financiële prikkels schuil te gaan, die hen bedoeld of onbedoeld een richting in duwen. 
 
In de slotaflevering van ‘Het witte goud’ is het hoog tijd om in gesprek te gaan met de organisatie die ten grondslag ligt aan alle strikte adviezen: de WHO. Of de nuance terrein gaat winnen, is de vraag. Toch blijkt er onderaan de streep gelukkig één prangende kwestie te zijn, waar alle discussiërende partijen het roerend over eens zijn. 

In het debat over moeder- of poedermelk doen woorden ertoe. Dat begint al bij een ogenschijnlijk neutrale term als ‘zoogdier’ – het zogen is nu eenmaal onze natuur. Dit hoor je ook van tradwives en de moedermaffia op Instagram. Maar hoe zuiver is dat argument? En waarom zou dat wat natuurlijk is, automatisch beter zijn? Het wordt pas echt problematisch wanneer Hansje ontdekt dat niet alleen woorden, maar ook cijfers worden gebruikt voor een frame dat niet blijkt te kloppen. 

3. Fabrikanten van flesvoeding zeggen dat ze de promotieregels voor flesvoeding netjes naleven. Maar is dat wel zo? Hansje stuit op een rapport van de WHO en Unicef over slinkse manieren waarmee de industrie de regels in het buitenland omzeilt. Zou dat ook in Nederland gebeuren? Verder ontdekt zij dat er ruimte zit tussen de letter en de geest van de wet. En die... hebben de fabrikanten ook gevonden. 

#2. Als je googlet op borstvoeding staat hun website vrijwel bovenaan: de La Leche League. Deze club, die zich richt op de bevordering van borstvoeding, heeft duizenden vrijwilligers in 80 landen en is gesprekspartner van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ooit begonnen als feministische beweging in de Amerikaanse suburbs van de jaren ’50 – maar hoe feministisch is hun boodschap nog in 2025?  
 
De LLL richt haar pijlen op de flesvoedingsindustrie: ze zouden er alleen op uit zijn om geld te verdienen. Hoe dat totaal uit de hand kan lopen, blijkt als Hansje onderzoekt waar de strenge regels voor de promotie van flesvoeding vandaan komen. Een gruwelijk schandaal doemt op uit de archieven. 

-

In een eerdere versie van deze podcast werd vermeld dat de WHO adviseert om vrouwen die HIV hebben permanent te stoppen met borstvoeding. Deze informatie is verouderd. Hier (https://www.who.int/publications/i/item/9789241549707) en op argosonderzoekt.nl is het vernieuwde advies te vinden. 

#1. Enkele uren na de bevalling van haar dochter kreeg onderzoeksjournalist Hansje van de Beek het eerste oordeel om haar oren. De kostbare eerste druppels melk, met veel moeite gekolfd, was ze vergeten in de ziekenhuiskantine. 'Oh nee!' riep de dienstdoende verpleegkundige. 'Het witte goud!’  
 
Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), momfluencers en onze overheid dringen aan: de borst is het beste. Daarom zijn er strenge regels om promotie van flesvoeding aan banden te leggen. Hoe ver die regels gaan, blijkt wel uit de opmerkelijke ervaring van influencer Kim Jacobs. Maar is die striktheid wel terecht? En wat zegt de wetenschap nu écht over de voordelen van de borst boven de fles? 

_

In een eerdere versie van deze aflevering werd genoemd dat de dochter van Hansje van de Beek bijna zes weken te vroeg geboren werd, dat moet meer dan vier weken zijn. 

Er woedt een felle strijd om de vraag wat beter is voor baby’s: moedermelk of poedermelk? Momfluencers, feministen, flesvoedingsfabrikanten, de Wereldgezondheidsorganisatie en borstvoedingsactivisten proberen je te overtuigen van de beste keuze. Dat gebeurt soms heel expliciet, maar vaker nog subtiel en tussen de regels door. Wie heeft er gelijk? En belangrijker: naar wie wordt er geluisterd?

In de vijfdelige podcastserie ‘Het witte goud’ zoekt onderzoeksjournalist Hansje van de Beek naar duidelijkheid in een doolhof van voeden, verleiden, verwijten en verdienmodellen.

___

Regie, scenario, research: Hansje van de Beek  
Eindredactie: Nikki van der Westen
Productie: Alex Heringa en Nicoline Tania 
Techniek: Wederik De Backer
Muziek: Wijke Visker
Artwork: Kate Dehler
Online redactie: Camille Schaepman en Isabella Luken
Marketing en communicatie: Sven Adamson

#7. Wat zou de jarenlange twijfel over de schuld of onschuld van Olaf definitief kunnen wegnemen? Sanne krijgt contact met Atena, de toenmalige vriendin van Olaf. Zij is nu volledig vrij om de waarheid over haar ex-geliefde te vertellen. Olaf krijgt eindelijk een duidelijke foto van Henkie Ponsing onder ogen. Is dat de dader die hij zag in het huis van Jo en Ine Zwakhalen? En: nu, meer dan twintig jaar later komt de oud-leider van het politieteam dat de zaak onderzocht ineens met een opzienbarende bekentenis. Is dit reden om de zaak te laten heropenen? 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media. 

#6 Kleindochter Audrey kreeg plotseling haar herinneringen terug en wees Olaf aan als dader. Haar verklaringen zijn de belangrijkste reden voor het levenslange vonnis tegen Olaf. Maar wat vertelde Audrey precies tegen de politie? Hoe ‘hard’ zijn haar verklaringen? En hoe interpreteerden de rechters haar opmerkingen? Sanne houdt de verklaringen nog eens tegen het licht. 
‘Hoe weet je dat dit een pistool is?’ 
‘Het kan natuurlijk ook zijn beurs zijn.’ 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media. 

#5. Als iemand anders de dader was, zoals Olaf al meer dan 20 jaar volhoudt, waarom liet die dader Olaf dan lopen? Sanne gaat met Bas Dingemanse naar het toenmalige huis van Jo en Ine Zwakhalen om te checken of Olafs verhaal kan kloppen. En hoort allerlei details die erop zouden kunnen wijzen dat er een heel ander motief achter de moorden zit dan het stelen van een auto. Want van wie is dat mysterieuze bloedspoor op de houten poortdeur in de achtertuin van Zwakhalen? Wat was de rol van Henk Ponsing? En waar kwamen die drie pistolen en een revolver ineens vandaan? 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media. 

#4. Olaf werd in hoger beroep mede veroordeeld op basis van de verklaringen van Cor en Rob. Zij vertelden de politie dat ze Olaf één dag voor de moorden bij hem thuis met een pistool hadden gezien. Alleen: er zijn nogal wat kanttekeningen te plaatsen bij de getuigenissen van de mannen. Want waarom wijken hun verklaringen op belangrijke punten van elkaar af? En wat was er aan de hand met de wietplantage die zij samen met Olaf runden? Sanne gaat samen met misdaadjournalist Bas Dingemanse op zoek naar Cor en Rob. Dat loopt anders dan verwacht. 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media. 

#3. Hoewel er veel bewijzen zijn voor zijn schuld, deed Olaf een paar dingen die totaal niet lijken te passen bij het gedrag van een moordenaar. Zo reed hij vlak voor de schietpartij nog met autohandelaar Zwakhalen naar het postkantoor om de BMW die hij wilde kopen op zijn naam te laten zetten. Daarmee zette Olaf zichzelf vol in de schijnwerpers. Is dat logisch gedrag, als je van plan bent drie mensen door het hoofd te schieten? Sanne ondervraagt Olaf over zíjn versie van de gebeurtenissen. En zoekt uit of zijn handelingen misschien ook kunnen passen bij iemand die onschuldig is; een man die op de verkeerde tijd op de verkeerde plaats aanwezig was. 
 
Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media. 

#2. Waarom was Olaf Hamers bij de autohandel van Jo en Ine Zwakhalen op het moment dat zij werden vermoord? Is dat niet erg toevallig? Sanne duikt in de persoonlijke achtergronden van Olaf en ontdekt dat hij bepaald geen onbesmet blazoen heeft. Bovendien reageerde hij wel erg vreemd toen de schietpartij had plaatsgevonden en hij wegvluchtte van de plek van het misdrijf. Is het normaal dat je na zo’n gruwelijke liquidatie net doet alsof er niks is gebeurd? Zijn dit niet allemaal details die erop wijzen dat hij wel degelijk schuldig is? 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media.

#1. Olaf Hamers koopt in 2003 een tweedehands BMW van een autohandelaar in Sittard. Vlak daarna worden de autohandelaar en zijn vrouw vermoord en raakt hun kleindochter zwaargewond. Inmiddels zit Olaf al 22 jaar gevangen voor deze moord, maar zelf zegt hij onschuldig te zijn. Onderzoeksjournalist Sanne Boer probeert contact te krijgen met Olaf. Ze gaat als bezoeker bij hem langs in de gevangenis en zoekt naar mogelijkheden om hem uitgebreid te spreken over die fatale zomerdag in 2003. Kan het zijn dat Olaf níet de dader is? 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media.

Olaf H. is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor de moord op een echtpaar en een poging tot doodslag op hun 9-jarige kleindochter. Er zijn veel omstandigheden die erop wijzen dat hij inderdaad de dader is. Alleen: onomstotelijk technisch bewijs is er niet. In de zevendelige podcastserie Olaf zit vast duikt Argos in deze zaak en probeert te ontrafelen hoe dit in elkaar zit.

___

Regie, scenario, research: Sanne Boer en Eric Arends  
Eindredactie: Nikki van der Westen
Productie: Alex Heringa en Nicoline Tania 
Techniek: Wederik De Backer
Muziek: Frederik De Clercq
Artwork: Sophia Twigt 

Met steun van het NPO Fonds, het Fonds Bijzondere Journalistiek Projecten (www.fondsbjp.nl) en Stichting Democratie en Media

#5 | Hoe vrij was Bouterse tijdens het laatste jaar van zijn leven, een jaar op de vlucht? We horen dat Bouterse na zijn verdwijning nog werd behandeld door een sjamaan, en doen een poging om erachter te komenwat hij weet. We proberen onze bevindingen aan president Chan Santokhi en buitenlandminister Albert Ramdin voor te leggen. Volgens meerdere bronnen hadden zij gesprekken over het wel of niet opsluiten van Bouterse. Maar klopt dat? En is het in een jong land als Suriname überhaupt mogelijk om een machtig persoon als Bouterse achter slot en grendel te zetten? Onze zoektocht eindigt bij een bron met cruciale informatie, maar de vraag is hoeveel hij kan prijsgeven.

-

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

#4 | Zelfs zijn dood lijkt door Desi Bouterse tot in de puntjes geregisseerd. Hoe zijn lichaam thuiskwam, door wie hij werd gebracht en vanaf welke locatie: dat is allemaal geheim gebleven. Het heeft er alle schijn van dat hij zijn verdwijning lang en goed heeft kunnen voorbereiden. Maar met hulp van wie? In deze aflevering zoeken Linda en Sylvana uit hoe machtig en invloedrijk Bouterse was en nog steeds is. Op de uitvaart van Bouta wordt duidelijk dat hij niet alleen veel aanhangers heeft, maar ook vrienden op belangrijke, prominente posities binnen het opsporingsapparaat én de huidige regering.

-

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

#3 | Waar Bouta zich het laatste jaar van zijn leven schuilhield, was tijdens zijn verdwijning regelmatig het gesprek van de dag. In die periode proberen Sylvana en Linda meer informatie te verzamelen over de locatie, maar raken al snel verstrikt in de ‘mofokoranti’ - het Surinaamse roddelcircuit. We horen we dat de huidige regering afspraken met hem zou hebben gemaakt voor strafverlichting, of zelfs ‘de achterdeur’ zou hebben opengezet. Maar wat zijn roddels, wat zijn feiten? Samen met Ank Kuipers, journalist in Suriname, proberen we een weg in alle geruchten te vinden. Dat blijkt in Paramaribo nog niet zo makkelijk.

-

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

#2 | Ruim veertig jaar geleden vonden de Decembermoorden plaats. Welke gruwelijkheden hebben zich die nacht voltrokken? Linda en Sylvana bezoeken Fort Zeelandia, waar de moorden plaatsvonden. Ze spreken met nabestaande Henry Does, die tijdens het strafproces voor één dag terug naar Paramaribo reisde om te getuigen tegen Bouterse. Als er ruim veertig jaar na de Decembermoorden eindelijk gerechtigheid lijkt te komen slaat Bouterse op de vlucht. Hoe ontkwam hij? Sloot hij een deal met de zittende regering?  

-

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

#1 | Het is kerstochtend 2024 als Bouterses lichaam, levenloos, in zijn woning in Paramaribo opduikt. Hoe komt zijn lichaam daar terecht, wie bracht het ernaartoe en waar hield hij zich het afgelopen jaar schuil? Bijna een jaar eerder verdwijnt Desi Bouterse, vlak na zijn veroordeling voor de Decembermoorden. Hoe kon hij ontkomen en wie hielp hem daarbij? Linda en Sylvana gaan op zoek naar antwoorden. 

-

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

Hoe kon de veroordeelde oud-president van Suriname Desi Bouterse een jaar lang, tot zijn dood op kerstavond 2024, onder de radar blijven? Waar hield hij zich schuil tijdens zijn vlucht en wie heeft hem daarbij geholpen? Een jaar eerder werd Bouterse definitief veroordeeld tot twintig jaar cel vanwege zijn leidende rol bij de Decembermoorden in 1982.

___

Research: Sylvana van den Braak en Linda van der Pol (Investico), in samenwerking met Ank Kuipers
Eindredactie: Nikki van der Westen
Storytelling advies: Eric Arends en Saar Slegers 
Productie: Alex Heringa en Jorinde Hiddema  
Techniek: Wederik De Backer
Muziek: Babs Schutte
Artwork: Part of a Bigger Plan
Samenwerking: De Groene Amsterdammer

Deze podcast is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en Free Press Unlimited.

#7 | Na een decennium strijd van de Coöperatie Laatste Wil maken we in deze laatste aflevering van de podcast de balans op. Wat heeft hun werk voor een sterven in eigen regie opgeleverd? Heeft de werkwijze van Jos en Tineke het resultaat waarop ze gehoopt hadden? 

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-7-het-resultaat.html  

#6 | Veel experts zijn het erover eens: Middel X zorgt zeker niet altijd voor een humane dood. De Coöperatie Laatste Wil (CLW) houdt vol dat dat wel zo is. Hoe kan dat? De ontdekker van Middel X komt voor het eerst aan het woord. Hoe grondig was het onderzoek naar de werking en bijwerkingen van Middel X? En naar wie werd wel en niet geluisterd? 

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-6-de-research.html 

#5 | Over Middel X doen in de media veel verhalen de ronde, maar wat doet het middel nou precies? Is het een garantie voor een humane dood of een recept voor een onwaardig sterven? En wat is een humane dood überhaupt?   

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-5-het-recept.html 

#4 | Het Openbaar Ministerie vindt tijdens het strafrechtelijk onderzoek een document dat zeer belastend is voor de verdachten. Het lijkt aan te tonen dat er wel degelijk een crimineel samenwerkingsverband bestond. Tineke en Jos ontkennen, maar hoe geloofwaardig is dat? 

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-4-de-rechtszaak.html 

#3 | Zelfdoding is niet strafbaar, maar helpen daarbij wel. Helpen bij iets legaals, is illegaal. Hoe kan dat? In deze aflevering gaan we terug naar 1858 waar de oorsprong van deze wet ligt. Een waargebeurd verhaal over hoe een Nederlandse Romeo en Julia ervoor zorgen dat het vandaag de dag verboden is om iemand te helpen bij een zelfgekozen dood. 

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-3-de-reden.html 

#2 | Het is vrijdagavond 23u als Twan Huys Nieuwsuur afsluit. De Coöperatie Laatste Wil (CLW) heeft aangekondigd dat zij een humaan zelfdodingspoeder hebben gevonden. Ze noemen de naam van het middel niet, maar er ontstaat toch een run op een online verkrijgbaar zelfdodingspoeder. Al snel neemt een 19-jarige vrouw met psychische problemen het middel in en overlijdt. Het is voor de CLW geen reden om gas terug te nemen.  

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-2-de-run.html 

#1 | Zeven zeventigplussers staan voor de rechter, ze zouden een criminele organisatie vormen. Allen waren zij lid van de Coöperatie Laatste Wil (CLW). In deze aflevering gaan we naar de roots van deze club. Wat inspireerde de verdachten Tineke Boogaarts en Jos van Wijk om zich in te zetten voor sterven in eigen regie?  

Lees hier het transcript van de aflevering: https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/transcripties-dolle-minas-van-de-dood/aflevering-1-de-roots.html 

Nieuwsuur heeft in 2017 een grote scoop. In de uitzending laat een man een wit poeder zien. De man is van de Coöperatie Laatste Wil (CLW) en het poeder is volgens hem een humaan zelfdodingsmiddel. Ze noemen het Middel X. De aankondiging veroorzaakt veel aandacht. Het effect: een run op een zeer dodelijk middel.

De mensen achter de CLW zien zichzelf als vrijheidsstrijders. Ze willen niet afhankelijk zijn van artsen, maar baas zijn over hun eigen dood. Maar hulp bij zelfdoding is strafbaar. En terwijl experts in twijfel trekken hoe humaan dit middel is, begint een groep leden Middel X te verkopen. En zo staan begin dit jaar zeven zeventigplussers voor de rechter voor het runnen van een criminele organisatie.

De podcast 'Dolle Mina's van de dood' is een reconstructie van hoe het zover heeft kunnen komen. Waar liggen de grenzen bij hulp bij zelfdoding? Waar eindigt genade en begint de doodzonde? 

___
Regie, scenario, research: Hansje van de Beek 
Hulp bij research: Michelle Salomons
Eindredactie: Nikki van der Westen
Storytelling advies: Katinka Baehr 
Productie: Nicoline Tania 
Techniek: Wederik De Backer
Artwork: Sophia Twigt 

Natuurlijk zijn er nog draadjes om aan te trekken, paadjes om af te lopen - in de hoop antwoord te krijgen op de vraag hoe het nou precies zit met die Paul Molhoek, en de herkomst van het moordwapen. Tientallen luisteraars meldden zich afgelopen maanden per mail bij Eric Arends, met tips en adviezen over eventueel verder onderzoek. Wie is de getuige die het verhaal vertelde over het Turkse café in Ede? Hoe kwam Molhoek precies terecht in de woning van waaruit hij de Hofstadgroep-verdachte Jermaine W. kon observeren? En wordt het DNA-spoor op het wapen nog verder onderzocht?

In deze extra aflevering bespreekt Eric de losse eindjes met VPRO-presentator Sophie Derkzen, en hoort hij in Brussel meer over de redenen waarom het pistool van Volkert juist via een Belgische wapenhandelaar in de illegaliteit verdween.

#7 | Waarom wist Molhoek, vrijwel direct na de moord op Pim Fortuyn, aan zijn toenmalige echtgenote te vertellen dat Volkert de dader was? Eric gaat te rade bij zijn collega’s bij Argos, en krijgt contact met Paul Herrie, een oud-agent van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) die informanten runde binnen de criminele groep van Stanley Hillis. Nu de inlichtingendienst zelf z’n mond houdt over de rol van Molhoek, kan Herrie mogelijk alsnog vertellen hoe het zit. 

Officier van justitie Koos Plooij duikt, bij wijze van uitzondering, nog één keer in het dossier van Volkert en Fortuyn, om antwoord te geven op brandende vragen over het onderzoek naar Molhoek, het scenario over het Turkse café in Ede en het onbekende DNA-spoor op het wapen van Volkert. Ook reageert Plooij op de ontdekkingen die Eric tijdens zijn maandenlange zoektocht deed. ‘Interessant, dat wist ik niet.’

#6 | Nu Paul Molhoek is overleden, hoopt Eric Arends met hulp van diens familieleden meer over hem te weten te komen. Molhoek blijkt voor hen in de eerste plaats een liefhebbende oom, een fijne broer en een bijzondere geliefde. En absoluut geen wapenleverancier van Volkert, laat staan een verklikker die informatie doorspeelt aan een inlichtingendienst. Toch blijkt uit hun verhalen dat Paul niet de gehele waarheid heeft verteld – onder meer over de reden van zijn verhuizing van Wageningen. Eric hoort over wietteelt, Italiaanse revolvers, long rifles en detornators. En waarom zei Molhoek direct na de moord op Fortuyn dat Volkert de dader was?

#5 | Wie of wat te geloven? Molhoek zelf, die stellig zegt dat zijn aanwezigheid in de buurt van Volkert puur toeval is? Of politiemensen, die niet geloven dat zoveel toevalligheden bij elkaar kunnen bestaan? Eric probeert te achterhalen of er grenzen zitten aan het toeval. En tracht in contact te komen met de mensen die enige zekerheid zouden kunnen bieden: Volkert van der G. zelf, diens vriendin, en de mysterieuze man die Paul Molhoek de woonruimte in Wageningen in onderhuur deed. Ondertussen doemt een nieuw probleem op, want: waar is Molhoek eigenlijk gebleven?

#4 | Eindelijk komt Eric Arends tegenover de man te zitten aan wie hij zoveel te vragen heeft. Waarom ging hij uitgerekend wonen in het kantoorpand van Volkert? Wat was hun gedeelde interesse? Had Paul Molhoek iets te maken met Volkerts moordwapen? Was hij informant van een inlichtingendienst? Of was het allemaal toeval? Hoe een interview vol bijzondere ontboezemingen de journalistieke zoektocht van Eric een curieuze wending geeft.

#3 | Molhoek geeft aan te ziek voor een interview te zijn, en zegt de afspraak af. Daarom duikt Eric alvast verder in zijn verleden: zijn jeugd in de Haagse Transvaalbuurt en zijn eerste stappen in de criminaliteit. Hij hoort ook over een mysterieus DNA-spoor dat op het wapen van Volkert van der G. is aangetroffen.

Politiebronnen geven een inkijkje in de vermoedens die zij destijds hadden – en nog steeds hebben – over de werkelijke rol die Molhoek volgens hen speelde in de buurt van Volkert. En waarom kwam Molhoek twee jaar na de moord op Fortuyn ineens ook in beeld na de moord op Theo van Gogh? 

#2 | Eric ontdekt meer details over Molhoeks verleden en diens connecties met de beruchte crimineel Stanley Hillis. Hij krijgt ook contact met een oud-journalist die Molhoek lang geleden heeft geïnterviewd. Weet deze man of Molhoek nog leeft en zo ja, waar hij te vinden is? Intussen laten bevriende misdaadjournalisten (Harry Lensink, Jan Meeus) hun licht schijnen over het mogelijke belang van deze ontdekking, en geven zij tips: hoe benader je als journalist een (oud-)misdadiger uit de vriendenkring van Hillis? Dat advies blijkt zeer welkom, want er komt al snel een belangrijke mail binnen.

#1 | Journalist Eric Arends krijgt een vertrouwelijk politierapport in handen over het onderzoek naar de moord op Pim Fortuyn. Daarin leest hij dat de politie en het Openbaar Ministerie maandenlang een geheimzinnige verdachte in het vizier hebben gehad, die mogelijk het wapen leverde waarmee Volkert van der G. de moord op Fortuyn pleegde. De man, Paul Molhoek, stond ook op de radar van de inlichtingendienst.

Wie is deze man, die de politie in het rapport ‘een vriend’ van Volkert noemt? Met deze vraag begint een langdurige zoektocht naar Molhoek zelf en zijn achtergronden. Eric gaat te rade bij zijn oud-Volkskrant-collega Annieke Kranenberg, politie- en inlichtingendeskundige Jelle van Buuren en hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff. Kennen zij deze man? Hoe beoordelen zij wat de politie in deze geheime documenten heeft opgeschreven? ‘Hier zou heel veel achter kunnen zitten.’

Volkert van der G. is de moordenaar van Pim Fortuyn, maar wie hielp hem aan het pistool waarmee hij de aanslag pleegde? Die vraag kent na ruim twee decennia nog steeds geen bevredigend antwoord. Maar dan krijgt Argos-journalist Eric Arends een vertrouwelijk politierapport in handen en begint een zoektocht naar antwoorden op openstaande vragen in een zaak die Nederland ten diepste schokte.

___
Research: Eric Arends & Annelies Botjes 
Eindredactie: Erwin Schievink
Storytelling advies: Katinka Baehr 
Productie: Nicoline Tania 
Techniek: Alfred Koster 
Online redactie: Camille Schaepman
Artwork: Frederik Vorderhake 
Meeluisteraars: Laura Stek, Brecht van Hulten & Marc Josten

#5 | Minister Dijkgraaf van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt aan een nieuwe wet, waardoor de overheid vanaf 2025 onderzoekers kan screenen die van buiten de EU komen die op Nederlandse universiteiten willen werken met gevoelige kennis. Een ingrijpend plan dat duizenden onderzoekers zal raken. 

Hoe effectief is de voorgestelde maatregel? Hoe verhoudt die zich tot Artikel 1 van de grondwet? En wat zijn de gevolgen voor de Nederlandse universiteiten? Saar vraagt het aan Robbert Dijkgraaf, zelf jarenlang kennismigrant in de VS, nu minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 

#4 | Een Iraanse wetenschapper uit Luik wordt tijdens een vakantie in zijn vaderland benaderd door de Iraanse geheime dienst met de vraag of hij hun informant wil worden. Het is een vraag die zijn hele leven op zijn kop zet. Kan hij nee zeggen?  
Inlichtingendiensten waarschuwen voor spionage op Nederlandse universiteiten. Maar hoe maak je het onderscheid tussen de mensen met goede bedoelingen en de mensen die er een dubbele agenda op nahouden? 
 
Universiteiten moeten zich beter bewust zijn van mogelijke gevaren. Maar hebben zij wel de kunde en de capaciteit om potentiële spionnen te herkennen? En wie neemt het op voor onderzoekers die de pech hebben dat ze een verdachte nationaliteit hebben? 

#3 | ‘Kennis is het kloppend hart van onze samenleving’, zegt minister Robbert Dijkgraaf. Het is een hart dat we moeten beschermen, maar niet mogen verstikken. Maar het beschermen van kennis blijkt in de praktijk lastiger dan gedacht. Want welke kennis vormt precies een gevaar voor de nationale veiligheid?  
 
Gaat het alleen om de verspreiding van technologie waarmee je massavernietingswapens kan maken? Of gaat het ook om onze ‘kroonjuwelen’: kennis die cruciaal is voor de Nederlandse high-tech industrie? Terwijl de spanning in de wereld stijgt, wordt de lijst van gevoelige vakgebieden steeds langer… Moeten universiteiten wel vast blijven houden aan hun ideaal van open kennisdeling? 

#2 | Nederland heeft nogal een slechte reputatie als het gaat om kennisveiligheid sinds bekend werd dat de veiligheidsdiensten in de jaren ’70 de Pakistaanse atoomspion Abdul Khan lieten lopen. Met de geheime Nederlandse technologie die hij stal, ontwikkelde Pakistan een atoombom en was de wereld een kernmacht rijker. 

Nederland heeft iets goed te maken aan de wereld. Mede daarom zijn de inlichtingen- en veiligheidsdiensten tegenwoordig extra scherp op kennisspionage. Maar hoe ver moeten we gaan in risicopreventie? En mag je discrimineren als de nationale veiligheid op het spel staat?